Blokschema en functiematrix van de brandmeld­installatie

Bij de inspectie wordt getoetst of de software en de aansturing echt met de matrix overeenkomen: welke deur valt dicht, welke lift gaat naar de begane grond, welk ontruimingssignaal klinkt waar. En de matrix is het document dat het vaakst niet meekomt bij een overname, omdat niemand precies weet wat het is.

Blokschema en functiematrix zijn niet hetzelfde

Alle drie zijn basisgegevens. Zonder deze documenten kan de onderhoudsmonteur het onderhoud niet volledig uitvoeren. Zo staat het letterlijk bij het CCV. En zonder volledig onderhoud geen onderhoudscertificaat.

Wat staat er op het blokschema van een brandmeldinstallatie?

Het blokschema laat in één tekening zien hoe de brandmeldinstallatie is opgebouwd: welke centrale er staat, welke lussen eraan hangen, waar de in- en uitgangsmodules zitten, welke nevenpanelen er zijn en hoe de doormelding loopt. Plaatsen staan er niet op; die staan op de installatieplattegrond.

Een bruikbaar blokschema toont in de praktijk minstens:

• de brandmeldcentrale, en bij grotere gebouwen de centrales in het netwerk en hoe die gekoppeld zijn
• de lussen of meldergroepen, met de detectiezones die erbij horen
• de in- en uitgangsmodules voor sturingen: deuren, liften, luchtbehandeling, kleppen
• het brandweerpaneel en eventuele nevenindicatoren
• de koppeling met de ontruimingsalarminstallatie
• de doormelding en de storingsdoormelding, elk als eigen lijn; wat er met een melding gebeurt nadat die de deur uit is, staat bij verificatie van brandmeldingen
• de energievoorziening: net, accu’s en eventuele aparte voedingen

Het blokschema verandert minder vaak dan de plattegrond, en juist daarom wordt het bij een uitbreiding vergeten. Komt er een module bij of een tweede centrale, dan moet de tekening mee. Bij een vervanging van de centrale is het vaak het eerste document dat opnieuw getekend moet worden.

Wat er in de matrix hoort

Per ingang, per uitgang, per situatie. In de praktijk gaat het minstens om:

• welke detectiezone welke ontruimingszone aanstuurt, en in welke volgorde bij gefaseerde ontruiming
• welke deursturingen loslaten: welke vrijloopdrangers en deurmagneten op de brandmeldinstallatie zijn aangesloten
• wat er met liften gebeurt
• welke luchtbehandeling stopt of juist aanslaat, en welke kleppen sluiten
• wanneer de doormelding uitgaat, en of daar een vertraging op zit
• wat er gebeurt bij storing in plaats van bij alarm; die aparte kolom wordt vaak vergeten

De valkuil: papier dat niet is doorgevoerd

Staat de matrix op papier goed en is hij nooit in de software ingevoerd, dan komt dat afkeurpunt pas boven bij de functionele test. Dan staat er een inspecteur in het gebouw, de ontruiming gaat af in de verkeerde zone, en er is geen weg terug dan een herinspectie.

Dat is de reden dat wij de matrix vóór de test doorlopen met de partij die de sturingen daadwerkelijk heeft geprogrammeerd. In grotere projecten is dat lang niet altijd dezelfde partij die de matrix heeft opgesteld.

Bij een verbouwing of deellevering

Bij een deellevering mag er een certificaat worden afgegeven, maar alleen als de documentatie is bijgewerkt: installatieplattegrond, blokschema en functiematrix. De wijziging moet bovendien in het programma van eisen of in een nota van aanvulling staan, en in het logboek worden vastgelegd.

Dat is drie keer hetzelfde nieuws op drie plekken vastleggen. Het klinkt omslachtig. Toch loopt de inspecteur juist die drie plekken na, en daarvan hangt af of de deellevering een certificaat krijgt.

Wat wij doen

Wij stellen de matrix op, laten hem aftekenen door de partijen die de sturingen leveren, en testen hem regel voor regel vóór de inspectie. Beoordelen wij een bestaande installatie van een ander, dan reconstrueren wij de matrix uit de programmering en het gebouw en leggen vast wat er werkelijk gebeurt. Dat is soms iets anders dan wat er ooit bedoeld was, en het is het vertrekpunt als de installatie vervangen wordt.